Menu

Na regale

szkice i notatki, spiski i zapiski z przeczytanych książek. Głównie z polskiej prozy XX i XXI w.

Wyznania twórcy Na Grobli

hichal23

1

Od stycznia tego roku w czytelniczym podsumowaniu każdego miesiąca wybieram najlepszą książkę w danym okresie. Do tej pory zazwyczaj nie miałem problemu z podjęciem decyzji. Jednak w kwietniu po upływie zaledwie połowy miesiąca - już wiem, że - wybór nie będzie łatwy. Mam już troje kandydatów, a do końca kwietnia może jeszcze ktoś do nich dołączy.

 

Dzisiaj napiszę o dwóch. O debiutanckiej książce Jerzego Pilch i o "Na Grobli" Eustachego Rylskiego. Trzecim kandydatem - kandydatką właściwie - jest opisana już przeze mnie http://michalczyta.blox.pl/2013/04/Ciemno-prawie-noc.html "Ciemno, prawie noc" Joanny Bator.

 

2

Książka, którą Jerzy Pilch debiutował po raz pierwszy ukazała się w Londynie w 1988 r. Autor za tę książkę uhonorowany został nagrodą Fundacji Kościelskich i jednocześnie zgłosił aspirację, czy nawet mocno dobijał się, do bramy najlepszych pisarzy.

 

Zbiór tych dziesięciu opowiadań to poszukiwanie drogi pisarskiej. Zresztą kilka utworów ma za narratora/głównego bohatera właśnie początkującego pisarza, który zmaga  się z materią twórczą. Niewątpliwie znajdziemy w nich odwołania do biografii autora, który książkowo debiutował mając lat 36, choć oczywiście niektóre z opowiadań opatrzone są datami np. 1979, 1980.

 

Jeśli znamy Pilch z jego późniejszej twórczości to "Wyznania…" zaskakują ilością odwołań do bieżącej polityki. Tematem jednej trzeciej opowiadań jest partia (PZPR)  lub jej środowisko. "Towarzysz bez wyrazu" - gdzie narrator przygotowuje sobie wystąpienie przed egzekutywą, w którym chce uzasadnić swoje wystąpienie z partii. Czy "Gdyby odwiedził nas…" gdzie opowiadający panicznie lęka się kontroli Przedstawiciela najwyższych władz państwowych.

 

Już w tych pierwszych opowiadaniach pojawiają się te postaci, które później będą jednymi z najważniejszych tj. Biskup Wantuła i Dziadek naczelnik Poczty ("Indyk Beltsville"). Są również najpiękniejsze kobiety świata - oczywiście kochanki głównych bohaterów opowiadań.

 

Jednym zdaniem: już w debiucie Pilch zaprezentował swój kunszt pisarski i zapowiedział, ze kolejnymi książkami będzie zdobywał coraz większe uznanie i grono wiernych czytelników.

 

3

"Na Grobli" to powieść z 2010 roku opowiadająca o kilku tygodniach życia Aleksandra Sewerynowicza, pisarza pochodzenia ukraińskiego, mieszkającego na stałe i piszącego po polsku. Cała fabuła dotyczy zamieszania wokół jednego - najlepszego - opowiadania głównego bohatera - "Chłodnej jesieni". Akcja dzieje się w latach 80 XX w. Cała afera polega na wyborze nagrody. Sewerynowicz może wybrać czy chce otrzymać  Nagrodę Nobla czy też najważniejszą nagrodę literacką Związku Radzieckiego. Stopniowo dowiadujemy się, że sprawa z nagrodami, całe to zamieszanie wywołane jest przez ludzi władzy i przez partię.

 

Po wielu perturbacjach okazuje się, ze Sewerynowicz kandydatem do Nobla nigdy nie był, a nagroda Fiedina to małoznaczące wyróżnienie (później to się zmienia i rzeczywiście jest to najbardziej prestiżowa nagroda literacka).

 

Niezwykła w tej powieści jest narracja. Każdy rozdział ma innego narratora, który zawsze wygłasza monolog. Wyłamuje się tylko epilog, który jest listem. O sile "Na Grobli" stanowi również język. Rylski - jak już kiedyś pisałem http://michalczyta.blox.pl/2013/01/Po-sniadaniu.html - to jeden z najpiękniej współcześnie piszących. z maestrią ułożone zdania, melodyjna fraza to wyróżniki dla prozy autora "Warunku".

 

4

Reasumując, z niecierpliwością czekam na "Wiele demonów" Pilcha i z poczuciem dobrze wydanych pieniędzy w najbliższym czasie wybiorę się do księgarni po "Obok Julii" Rylskiego.

 

[Jerzy Pilch, "Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej" Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009, cena 32,92]

[Eustachy Rylski, 'Na Grobli" Świat Książki, Warszawa 2010, cena 29,90]

 

MH

 

 

© Na regale
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci